Bilanço

« Back to Glossary Index

Bilanço nedir? Bilanço kaç bölümden oluşur? Mali tablolardan biri olan bu kavram hakkında merak edilenleri bilanço örneği vererek ele aldım. Ayrıca, bilanço türleri neler olduğunu da yazımın içeriğinde bulabileceksiniz.

Bilanço, üç temel finansal tablodan biridir ve hem finansal modelleme hem de muhasebe için anahtar kavramlar arasında yer alır. Bilanço, şirketin toplam varlıklarını ve bu varlıkların borç veya öz sermaye yoluyla nasıl finanse edildiğini gösterir.

Şimdi gelin bilanço ne demek diye yakından bakalım.

Bilanço Nedir?

Bilanço, bir işletmenin belli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağladığı kaynakları gösteren mali tablodur. Varlıklar= Borçlar + Öz Kaynaklar şeklinde de tanımlayabiliriz. Muhasebenin en önemli tablolarından biridir. İşletmenin finansal performansı bu tablo ile ölçülür.

Bilanço bir tarafta varlıkları ve diğer tarafta borçları içerir. Bilançonun gerçek tabloyu yansıtması için, her iki tarafın da (borçlar ve varlıklar) hesaplaması gerekir.

Bilanço daha çok, bir şirketin belirli bir zamandaki mali durumunun anlık görüntüsü gibidir ve genellikle her üç ayda, altı ayda veya yılda bir hesaplanır. Bilançonun iki ana başlığı vardır. Bunlar varlıklar ve borçlardır.

Bilanço, bir şirketin varlıklarını, borçlarını ve öz kaynaklarını belirli bir zamanda raporlayan ve getiri oranlarının hesaplanması ve sermaye yapısının değerlendirilmesi için bir temel sağlayan bir finansal tablodur. Bir şirketin sahip olduğu ve borçlu olduğu kadar hissedarlar tarafından yatırılan miktarın da anlık görüntüsünü sağlayan bir finansal tablo olarak da tanımlanabilir.

Temel analizlerin yapılmasında veya finansal oranların hesaplanmasında gelir tablosu ve nakit akış tablosu gibi diğer önemli finansal tablolarla birlikte kullanılır.

Bilanço, bir şirketin mali durumunun (sahip oldukları ve borçlu oldukları) yayınlandığı tarihi itibariyle nasıl olduğunu temsil eden bir anlık görüntüdür.

Temel analistler, finansal oranları hesaplamak için diğer finansal tablolarla birlikte bilançoyu da kullanırlar.

Bilanço Kaç Bölümden Oluşur?

Bilanço dört bölümden oluşur. Bunlar; bilanço başlığı, aktif, pasif ve dipnotlardır. Şimdi gelin bilanço bölüm başlıkları nelerdir diye bakalım.

  1. Bilanço Başlığı: Bilanço başlığı altında mutlaka bulunması gereken üç madde vardır. Bunlar; bilanço kelimesi, işletmenin adı ve bilanço tarihidir.
  2. Aktif: Bilançonun sol tarafında işletmenin varlıklarını ve alacaklarını gösteren bölümdür.
  3. Pasif: Bilançonun sağ tarafında işletmenin kaynaklarını ve borçlarını gösteren bölümdür.
  4. Dipnotlar: Bilançonun daha anlaşılabilir olması için açıklamaların bulunduğu kısımdır.

Bilançoda yer alan bölümlere bakarak şu yorum yapılabilir.  Bir şirket, sahip olduğu her şeyi (varlıkları) ya borç para alarak (borçları üstlenerek) ya da yatırımcılardan alarak (özsermaye ihraç ederek) ödemek zorundadır.

Örneğin, bir şirket bir bankadan beş yıllık 400.000 TL kredi alırsa, varlıkları (özellikle nakit hesabı) 400.000 TL artacaktır. Borçları (özellikle uzun vadeli borç hesabı) da denklemin iki tarafını dengeleyerek 400.000 TL artacaktır.

Şirket yatırımcılardan 800.000 TL alırsa, öz sermayesi gibi varlıkları da bu miktar kadar artacaktır. Şirketin giderlerini aşan elde ettiği tüm gelirler özsermaye hesabına aktarılacaktır. Bu gelirler, nakit, yatırım, envanter veya başka bir varlık olarak görünecek şekilde varlık tarafında dengelenecektir.

Varlıklar, borçlar ve öz kaynakların her biri, bir şirketin mali durumunun ayrıntılarını ayıran birkaç küçük hesaptan oluşur.

Bu hesaplar, sektöre göre büyük ölçüde değişir ve aynı terimler, işin yapısına bağlı olarak farklı sonuçlara sahip olabilir. Bununla birlikte, genel olarak, yatırımcıların karşılaşması muhtemel birkaç ortak bileşen vardır.

Bilanço Türleri Nelerdir?

Bilanço hesabı türleri arasında şekil bakımından; hesap tipi bilanço ve rapor tipi bilanço, analiz bakımından; karşılaştırmalı bilanço ve analitik bilanço, kapsam bakımından; işletme bilançosu ve konsolide bilanço, vergi hukuku bakımından; ticari bilanço ve mali bilanço yer almaktadır.

Şekil bakımından bilanço türleri arasında olan hesap tipi bilanço nedir diye bakalım:

Hesap Tipi Bilanço: Varlıkların sol tarafta kaynakların sağ tarafta gösterildiği bilanço türüdür. T şeklinde düzenlenen bilançolar hesap tipi bilançolardır. Tek Düzen Hesap Planı bu sistemi benimsemiştir.

2. Rapor Tipi Bilanço: Varlıklar üstte kaynaklar altta gösterilir.

Bilançonun Yapısı

Bilanço varlık ve kaynak olmak üzere iki ana bölümden oluşur.

Aktif(Varlık): İşletmenin sahip olduğu, bilançonun aktifinde yer alan ve para ile ifade edilebilen değerlere varlık denir. İkiye ayrılır.

Dönen Varlıklar: İşletmenin faaliyeti dönemi içinde yer alan ve sağladığı yarar o dönem içinde sona eren varlıklardır.

Duran Varlıklar: Satılmak amacıyla alınmayan, faaliyet dönemi içinde birden fazla dönem kullanılabilen varlıklardır.

Pasif(Kaynak): İşletme ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal ve hizmet üretmek için gerekli varlıkların sağlandığı yerleri gösteren gruptur.

Borçlar, bir şirketin borçları veya yükümlülükleridir. Şirketin alacaklılarına borçlu olduğu tutardır. Borçlar, cari borçlar ve uzun vadeli borçlar olarak ikiye ayrılabilir.

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: Bir yıl ya da daha kısa süre içinde ödenmesi gereken borçları gösterir.

Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar: Bir yıldan daha uzun sürede ödenmesi gereken borçları gösterir.

Öz Kaynaklar: İşletmenin sermayesinin gösteren gruptur.

Bilançodaki bir diğer önemli başlık, hissedar veya öz kaynaktır. Varlıklar, toplam borçlara ve öz kaynaklara eşittir. Şirket şahıs şirketi olduğunda mal sahibinin öz kaynakları kullanılır ve şirket bir şirket olduğunda hissedarların öz kaynakları kullanılır. Şirketin defter değeri olarak da bilinir.

Bilanço Neden Önemlidir?

Bilanço, bir işletmenin belirli bir noktadaki mali sağlığının anlık görüntüsünü veren önemli bir mali tablodur. Farklı hesaplar arasındaki ilişkileri daha iyi anlamak için bilançodaki diğer mali tablolarla birlikte de bakabilirsiniz. Bilanço, işletme (şirket) hakkında aşağıdaki bilgileri sağladığı için oldukça önemlidir:

Likidite

Şirketin cari varlıklarını cari borçlarıyla karşılaştırarak, şirketin likiditesi veya hali hazırda ne kadar nakitinin olduğu konusunda net bir fikir edinirsiniz. Kısa vadeli finansal yükümlülüklerini karşılamak için cari varlıklar ve borçlar arasında her zaman borçlardan daha büyük varlıklarla bir tampon olması gerekir.

Verimlilik

Gelir tablosunu bilanço ile karşılaştırarak, şirketin varlıklarını ne kadar verimli kullandığını ölçebilirsiniz. Örneğin, şirketin gelir elde etmek için varlıklarını ne kadar iyi kullanabildiğine dair bir fikir edinebilirsiniz.

Kaldıraç

Buradaki kaldıraç bir şirketin kredi sermayesinin hisse senedi değerine oranıdır. Bilançoya bakarak, şirketin ne kadar kaldıracı olduğunu anlamanız kolaylaşabilir. Bu da şirketin ne kadar finansal riskle karşı karşıya olduğunuzu gösterir. Kaldıraç oranını değerlendirmek için, borçları şirketin bilançosunda listelenen öz sermaye ile karşılaştırabilirsiniz.

« Back to Glossary Index
Daha önce yatırım şirketlerinde çalışmış ve 10 yıldır forex piyasasında işlem yapan biri olarak, bilgi ve tecrübelerimi sizlerle paylaşıyorum.